مقدمه
امسال (سال 1385) پنجمین سالی بود که تورنمنت شهرها در اصفهان برگزار شد. با توجه به استقبال خوب دانشآموزان از این آزمون، از سال 1382یک مرحله انتخابی نیز قبل از مرحله اول برگزار میشود. برگزاری این مرحله آزمون توسط نواحی آموزشوپرورش بوده و سوالات هر ناحیه توسط معلمان همان ناحیه طراحی و تصحیح میگردد و حدود بیستدرصد شرکتکنندگان جواز شرکت در مرحله دوم را مییابند.
سوالات مرحله دوم از مسکو فرستاده میشود و سوالات در دو سطح متوسط و پیشرفته و برای دو رده سنی اول و دوم دبیرستان یا دوم و سوم دبیرستان در جمعه پایانی ماه اسفند برگزار میشود. برگهها کدگذاری شده و از فردای همان روز کار تصحیح اوراق به صورت شبانهروزی توسط جمعی از معلمان و دانشجویان آغاز شده و تا پیش از پنجم فروردینماه دو بار تصحیح برگهها تمام میشود. سپس برگههایی که در دو تصحیح تفاوت نمره دارند برای داوری سوم فرستاده میشوند. سرانجام نتایج نهایی تا سیزدهم فروردین آماده میشوند. حدود 30 تیم برتر در اصفهان برنده اعلام میشوند. 14 برگه ترجمه شده و برای مسکو ارسال میشود تا در صورت تشخیص مسکو، دیپلم افتخار برای آنها صادر شود. از سال 1385 با رایزنیهای خانهریاضیات دو تیم برگزیده برای کنفرانس نهایی فرستاده میشوند.
لازم به ذکر است که اصفهان تنها شهری است که این آزمون را به صورت گروهی برگزار میکند. همچنین اگر گروهی راهحل هوشمندانهای از یک مسئله ارائه کند -اگرچه از نظر مجموع نمرهها در بین تیمهای برتر نباشد- به عنوان برنده برگزیده شده و در صورت صلاحدید، برای مسکو نیز ارسال میگردد.
کنفرانس نهایی
کنفرانس نهایی برای تیمهای برتر شهرهایی برگزار میشود که در مسابقه مرحله قبل، نتایج قابل قبولی ارائه کرده باشند. از اصفهان نیز دو تیم برتر سال 1386 قرار بود به این مسابقات اعزام شود اما آنجا که سال 1385 علیرغم پیگیریهای زیاد، امکان اعزام دو تیم برتر به مسکو فراهم نشد دو تیم برگزیده آن سال نیز به بلاروس اعزام شدند. به این ترتیب نفرات زیر (به ترتیب حروف الفبا) به این مسابقات اعزام شدند:
سرپرستی این گروه از دانشآموزان بر عهده سرکار خانم هانیطبائیزواره و آقای سیادتموسوی بود. کلیه هزینههای این سفر در مدت اقامت در بلاروس بر عهده National Academy of Science of Belarus بود و خانه ریاضیات اصفهان هزینه بلیط مسافرت هوایی رفت و برگشت تهران-مسکو-مینسک و هزینه ویزای بلاروس و ویزای ترانزیت مسکو را تقبل نمود.
برنامه سفر از دیدگاه دانشآموزان
سفر از سهشنبه 9 مرداد از اصفهان به تهران آغاز شد و در ساعت 2:45 شب با پرواز به مسکو از فرودگاه مهرآباد، بخش بینالمللی سفر شروع شد. پس از چندساعتی اقامت در مسکو و تعویض ترمینال پرواز، تیم از مسکو به مینسک پرواز کرده و در بعدازظهر روز چهارشنبه حدود ساعت 17 با مشایعت نماینده برگزارکنندگان به محل اقامت رسید. محل اقامت، مدرسهای نظامی و بسیار زیبا و بزرگ بوده و برگزارکنندگان همه تلاش خود را برای آسایش شرکتکنندگان به کار برده بودند و حتی محدودیتهای غذایی تیمها به دقت مورد بررسی قرار گرفته بود.
روز پنجشنبه دوازده مرداد افتتاحیه نوزدهمین کنفرانس تورنمنت شهرها برگزار شده و بلافاصله بعد از آن، شش پروژه معرفی شد که هر گروه از دانشآموزان –متشکل از 1 تا 4 نفر- بایستی یک پروژه را انتخاب کرده و مسایل آن را حل و برای مسئولین آن سوال ارسال کند. سوالات عموما طولانی بوده و در نهایت پس از طی یک سناریو و حل مسایل مقدماتی، یک مسئله دشوار حل میشد. سوالات بسیار متفاوت بود و دانشآموزان میتوانستند بسته به علاقه و قابلیتهای خود یک پروژه را انتخاب نمایند. در زیر نام پروژهها آورده شده است:
سوالات به صورت روسی و انگلیسی ارائه میشد و دانشآموزان بایستی پاسخ این مجموعه سوالات را به یکی از این دو زبان، تا پایان ساعت 21 شنبه 13 مرداد تحویل میدادند. هر پاسخی که مورد قبول قرار میگرفت در جدول امتیازات آن پروژه لحاظ میشد. به این ترتیب هر تیم، جایگاه خود را نسبت به دیگر شرکتکنندگان میفهمید.
روز بعد، حل تعدادی از مسایل هر پروژه توسط مسئولین پروژه مربوطه ارائه شد. برای بیشتر پروژهها بخش دوم سوالات به دانشآموزان داده شد. (به جز دو پروژه که به اندازه کافی سنگین بود و در همان بخش نخست، حتی به مسایل حلنشده ختم شده بود)
روز دوشنبه 15 مرداد برگزارکنندگان یک برنامه گردش بیرون شهر تدارک دیده بودند تا دانشآموزان پس از دو-سه روز تلاش جدی، مجددا سرشاز از انرژی شوند.
سهشنبه و چهارشنبه دانشآموزان بایستی برای حل مسایل تلاش میگردند و آخرین مهلت برای ارسال حل مسایل باقیمانده تا ساعت 21 روز چهارشنبه بود. پنجشنبه 18 مرداد، حل تعدادی از مسایل توسط مسئولین سوالهای مربوطه توضیح داده شد و برگه مابقی راهحلها نیز توزیع گردید.
برنامه جمعه از دو بخش تشکیل شده بود. در بخش اول، همه شرکتکنندگان در این دوره برای گرفتن عکسهای یادگاری جمع شد. در بخش دوم، اهدای جوایز تیمهایی بود که خوب کار کرده بودند. جوایز از دو بخش تشکیل شده بود: تعدادی کتاب در راستای پروژهای که انتخاب کرده بودند و نیز یک دیپلم. این دیپلم بسته به میزان مسایلی که آن تیم حل کرده بود میتوانست
-
برای تیمی که بیشترین مسایل را حل کرده باشند Maximum Advance
-
برای تیمی که مسایل زیادی را حل کرده باشند Essential Advance
-
برای تیمهایی که تعدادی قابل توجه از مسایل سخت را نیز حل کرده باشند Advance
-
برای تیمهایی که بیشتر در مسایل مقدماتی موفق بوده باشند Investigation
باشد. تیمهای اصفهان برنده یک دیپلم Essential Advance، دو دیپلم Advance و یک دیپلم Investigation شدند. با توجه به این که این اولین باری بود که تیم اصفهان در این کنفرانس شرکت میکرد و در ضمن تعداد سرپرستان با توجه به روند مسابقه برای پاسخگویی به دانشآموزان کافی نبود، همچنین در نظرگرفتن این نکته که شرکتکنندگان بسیاری از شهرها مثل مسکو، مینسک یا پاریس از اعضای المپیاد جهانی ریاضی نیز کمک گرفته بودند اما در تیم اصفهان فقط یکی از دانشآموزان جزء دوره تابستانی (مرحله دوم) المپیاد ریاضی بود به نظر میرسد که نتیجه به دست آمده بسیار درخشان بوده و بسیار امیدوارکننده است. به خصوص که اصفهان از تفاوت در دیپلمهای دانشآموزان بیاطلاع بود و شاید اگر دانشآموزان این موضوع را میدانستند تلاش بیشتری نیز انجام میدادند. ضمن آنکه بیشتر تیمها به زبان روسی مسلط بودند و بنابراین نیازی به ترجمه سوالات نداشتند که به نوبه خود امتیاز بزرگی به حساب میآید. به خصوص که بعضی مسئولین سوالات نیز چندان به زبان انگلیسی مسلط نبوده و گاه در انتقال مفاهیم و یا پاسخ به اشکالات ناموفق بودند.
در روز پایانی دو سمینار نیز با نامهای «قفل شدن اشکال» و «رویههای دوبعدی» نیز برگزار شد.
سرپرستان
وظیفه اصلی سرپرستان مراقبت از دانشآموزان، وضعیت غذا و سلامتی آنها بود اما وظایف جنبی دیگری نیز بر عهده آنها بود. سوالات و کلیه سمینارها به زبان روسی و انگلیسی بود و تلاش میشد بخشهایی از سمینارها که دانشآموزان نتوانستهاند بفهمند به آنها منتقل شود. محتوی کلی سوالات در روز اول برگزاری برای تیمها گفته شد و از آنها خواسته شد تا پایان آن روز تیم تشکیل دهند و یک سوال را انتخاب کنند. سپس ایراداتی که در فهم و یا ترجمه بخشهایی از سوال مربوط به خود داشتند برطرف شد، در بعضی موارد بخشهایی از پروژه خط به خط برای آنها ترجمه شد تا اطمینان حاصل شود ایرادی در این زمینه وجود ندارد. در موارد محدود، همفکری در حل مسایل نیز بود اما به دلیل تنوع پروژههای تیمها، امکان زیادی برای این برنامه نبود. سپس تلاش شد دانشآموزان راهحلهای خود را به انگلیسی ترجمه کرده و بنویسند. سپس در تحویل و یا بحثهای دانشآموزان برای دفاع از راهحل آنها به آنها کمک میشد.
از آنجا که این اولین سفر خارج از کشور اکثر دانشآموزان بود بایستی مواردی را در رابطه با سایر شرکتکنندگان یا در رابطه با مردم رعایت میکردند که به آنها تذکر داده میشد؛ به هر حال این دانشآموزان حافظ آبروی مملکت عزیزمان بودند.
در حاشیه این مسابقات جلسهای در سطح سرپرستان نیز برگزار شد. در این جلسه، سرپرستان در مورد افزایش انگیزه دانشآموزان به شرکت در مسابقات، مشکلات برگزاری این آزمون در شهرهای مختلف، ترغیب دانشجویان برای همکاری در این آزمون، اضافه شدن یک سطح ساده در کنار سطوح پیشرفته و متوسط و چگونگی برگزاری آن و وضعیت معلمان ریاضی به تبادل نظر پرداختند.
پیگیری وضعیت دیپلم برندگان مرحله دوم و نیز دیپلم شرکتکنندگان در کنفرانس نهایی از دیگر وظایف سرپرستان بود.
دستآوردهای جنبی
-
معرفی خانه ریاضیات به سایر سرپرستان تیمها
-
آشنایی با برنامههای آموزشی آنها برای ارتقاء سطح دانش ریاضی مانند المپیاد هندسه مسکو، مسابقه کانگرو و برنامه آموزشی سه ساله (Gelfand)
-
دانشآموزان در تبادل با دیگر دانشآموزان به این نتیجه رسیدند که چقدر سایر تیمها از نکات مثبت کوچک کشور خود تعریف میکنند! این موضوع دانشآموزان را به این نتیجه رساند که چقدر بد است که فردی از کشور خود بدگویی کند.
علاقه دانشآموزان ایرانی به کار علمی موجب شد تا یکی از مسئولین اصلی برگزاری این دوره، به نام پرفسور بوریس فرانکلین، یک سخنرانی اختصاصی برای ایرانیان برگزار کرد. در این سخنرانی او مهمترین عوامل موفقیت در تحصیل را برای دانشآموزان دبیرستان در یادگیری زبان انگلیسی، ریاضیات گسسته و اطلاعات پایهای میدانست. وی محیط آموزشی مناسب را حتی مهمتر از معلمان خوب میدانست. او معتقد است خود دانشآموز بایستی روش آینده زندگی خود را تعیین کند و نباید کورکورانه به خواندن درس بپردازد زیرا او خود مسئول زندگی آینده خود است.
از طرف دیگر پیشنهاد او این بود که نظام آموزشی باید به گونهای باشد که دانشآموزان هر چه زودتر به بازار کار راه یابند. حتی بسیار مناسب است دانشآموزان پس از انجام یک پروژه، در صورت تمایل به دانشگاه بروند چون در این صورت آنها با دید بازتری رشته آینده خود را انتخاب خواهند کرد. همچنین او معتقد است لزومی ندارد مفاهیم سنگینی که دانشآموزان آنها را فقط حفظ میکنند در دبیرستان به آنها گفته شود زیرا در صورت لزوم میتوانند در دانشگاه این مفاهیم را بیاموزند.
